Społecznicy - działacze w rzeczywistości polskiej od 1989 roku
Friday, 19 September 2008 19:00
„SPOŁECZNICY – DZIAŁACZE W RZECZYWISTOŚCI POLSKIEJ OD 1989 DO WSPÓŁCZESNOŚCI:
badanie biografii społecznikowskiej”
Inga Kuźma i Beata Wasilewska-Klamka
Wraz z przełomem politycznym i zarazem kulturowym, który zaszedł w Polsce po 1989 r. możemy mówić o coraz większym udziale obywateli w kształtowaniu rzeczywistości społecznej wokół nich.
Działania te mają różny charakter: od działań proekologicznych po odbudowę więzi społecznej, pamięci lokalnej i ponadlokalnej, czy rekonstrukcję tożsamości kulturowej, dbałość o dziedzictwo kulturowe, zaktywizowanie grup marginalizowanych itp., itd.
Ogólnie, wszelkie takie działania koncentrują się na tzw. dobru wspólnym (plasującym się poza rodziną, władzą państwową czy rynkiem – zgodnie z definicją społeczeństwa obywatelskiego zaproponowaną przez Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego - międzynarodowy program badawczy podlegający CIVICUS).
Istnieją badania ilościowe analizujące aktywność obywateli na tym polu (wg wielu wskaźników – vide dokumenty ISO), kierujących się w programowaniu swoich działań właśnie „dobrem wspólnym”. Analizy te dostarczają swoistej diagnozy „stanu bycia” społeczeństwa obywatelskiego, zarówno synchronicznej (przeprowadzone są bowiem w określonym czasie – to świadectwa pewnego stanu świadomości, odpowiedzialności, stopnia zaufania – w sensie, jakie nadał temu pojęciu ostatnio Paweł Sztompka) i diachronicznej (wyniki i wskaźniki z różnych okresów można porównywać).
Badania jakościowe są zaś dość rzadko podejmowane.
Istnieją także diagnozy (zarówno ilościowe jak i jakościowe) zajmujące się syndromem bierności, biedy, stygmatyzacji społecznej i gospodarczej. Brak jednak opisów strategii, sposobów adaptacji do nowej rzeczywistości, które kreśliłyby obraz naszego społeczeństwa jako aktywnego, podejmującego nowe wyznanie – nie tylko konsumującego nową rzeczywistość, ale ją kreującego.
Uznajemy, że obecnie – po niemal 20 latach od przemian, które zaszły w Polsce – niezbędne jest zbadanie zmiany mentalnej, kulturowej, stosunku do wspólnoty, więzi i dobra wspólnego przy użyciu metod „miękkich”, ale najlepszych do pogłębienia wiedzy na dany temat jakimi posługuje się etnologia (wywiad narracyjny, metoda biograficzna, obserwacja uczestnicząca).
Tym bardziej, że sens, znaczenie i zakres owego „dobra” jest określane przez jego obrońców i rzeczników – samych obywateli, działających na jego rzecz w ramach demokratycznego społeczeństwa obywatelskiego.
Trzeba zatem przekonać się, na ile wskaźniki mierzone w badaniach ilościowych potwierdzą się przy użyciu innych metod – komplementarnych wobec nich, czyli owych „miękkich”, „głębokich” – by dotrzeć do autentycznego systemu wartości stojącego u podłoża społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Należy również – wg nas – zbadać, w jaki sposób cele i wartości identyfikowane i przypisywane działaniom obywatelskim, są wcielane w życie (dlaczego, przez kogo, motywacje).
U korzeni wszelkich działań oddolnych, nie leży inicjatywa „jakichś” zainteresowanych pewnym aspektem podzielanej przez nich rzeczywistości społecznej obywateli, ale konkretnych ludzi.
Interesować nas będą założyciele i założycielki organizacji, fundacji, stowarzyszeń i innych grup o statusie non profit (z wyjątkiem organizacji implantowanych do Polski o zasięgu międzynarodowym, podejmujących – z założenia – problemy uniwersalne i o wymiarze globalnym, czyli bez: Amnesty Internationl, Greenpace itp.).
Badaniami objęci będą także członkowie danych organizacji itp., którzy mają najdłuższy staż, uczestniczyli w tych działaniach od ich samego początku lub niemal od ich początku.
W proponowanym badaniu interesują nas więc przede wszystkim tzw. leaderzy bardzo różnorodnych ruchów, których aktywność przypadła na symboliczny początek polskich przemian, czyli rok 1989 i następne lata.
Siłą rzeczy, interesuje nas zatem najstarsze pokolenie działaczy nowego społeczeństwa – demokratycznego. Bierzemy jednak pod uwagę, że zmiana cywilizacyjna w Polsce następowała powoli (i ciągle postępuje), czyli pewne ruchy, pewne grupy, pewne problemy dopiero teraz objęte są w Polsce działaniami społecznymi – oddolnymi i dopiero niedawno wykształciły swoich leaderów i grupy działaczy. Stąd nie ograniczamy planowanych badań wyłącznie do grup najstarszych, ani do leaderów wybranych środowisk.
Interesuje nas biografia społecznikowska: osobista droga, która doprowadziła takich ludzi do aktywnego włączenia się w życie ich wspólnoty, koleje ich doświadczeń i postawy.
koordynacja projektu: Inga Kuźma i Beata Wasilewska-Klamka
kontakt: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
